Kunst, kleur en verbinding op de Noorderflat in Zwolle
Een met baksteen gemetselde gevels transformeren tot een kunstwerk dat mensen laat stilstaan, kijken en met elkaar in gesprek brengt. Dat was de ambitie achter de muurschildering op de Noorderflat aan de Schoolmeesterssteeg in Zwolle.
Het project ontstond niet vanuit een opdrachtgever, maar vanuit de buurt zelf. Tijdens een burendag kwam het idee naar voren om de voor- en zijgevel van de flat te voorzien van een kunstwerk. Bewoners vonden dat de steeg een weinig uitnodigende uitstraling had, terwijl het juist een veelgebruikte route naar de binnenstad is. Wat volgde was een bijzonder traject waarin bewoners, gemeente, bedrijven en kunstenaar samenwerkten aan een project dat inmiddels is uitgegroeid tot een nieuwe blikvanger in de stad.
Grote betrokkenheid vanuit de buurt
Bewoonster Judith Elders nam het initiatief om het idee verder te brengen. Samen met de gemeente Zwolle werd een kunstwerkgroep samengesteld met buurtbewoners en kunstprofessionals. Vanuit verschillende invalshoeken werd gekeken naar wat het kunstwerk moest toevoegen aan de omgeving.
Voor de gemeente Zwolle was het project een mooie aanvulling op de groeiende collectie muurschilderingen in de stad en een voorbeeld van toegankelijke kunst in de openbare ruimte. Voor buurtbewoners was vooral belangrijk dat het kunstwerk zou passen bij de omgeving en een positieve bijdrage zou leveren aan de uitstraling van de steeg.
Na twee schetspresentaties koos de werkgroep uiteindelijk voor het ontwerp van kunstenaar Vincent de Boer. Een keuze die buurtbewoner Annelies Pijper treffend samenvatte met de woorden:”Vreemd, maar heel spannend.” Juist dat onverwachte karakter bleek later een belangrijke kracht van het ontwerp.
Van kalligrafie naar monumentale muurschildering
Vincent de Boer (1988) heeft een achtergrond in de kalligrafie. In zijn werk spelen beweging, ritme en ambachtelijkheid een belangrijke rol. Voor de Noorderflat ontwikkelde hij een ontwerp dat bewust afwijkt van veel andere muurschilderingen.
In plaats van een figuratieve voorstelling koos De Boer voor een abstracte beeldtaal. Dat sluit aan bij de gedachte achter het ontwerp. De muurschildering verwijst naar verbinding, gezamenlijke verhalen en de manier waarop mensen samen hun omgeving vormgeven. Lijnen en vormen verwijzen naar het handschrift als menselijke expressie: een persoonlijk gebaar dat tegelijkertijd onderdeel wordt van een groter geheel. Het resultaat is een kunstwerk dat niet direct alle antwoorden geeft, maar juist uitnodigt om langer te kijken.
De zoektocht naar de juiste balans
Aan het ontwerp ging een uitgebreid traject vooraf. Gedurende ruim anderhalf jaar werd samen met bewoners, gemeente en kunstenaar gewerkt aan de ontwikkeling van het plan.
Daarbij speelde voortdurend de vraag hoe het kunstwerk zich moest verhouden tot zijn omgeving. Moest het juist opvallen of eerder aansluiten bij de bestaande architectuur? Welke rol spelen kleur en vorm in een woonomgeving? En hoe maak je een kunstwerk dat door zoveel mogelijk mensen wordt gedragen zonder aan kracht te verliezen?
Uiteindelijk werd gekozen voor een ontwerp dat aanwezig is zonder te overheersen. Een abstracte compositie die aansluit bij de architectuur van de Noorderflat, maar tegelijkertijd een nieuwe laag toevoegt aan de beleving van de omgeving.
Kleurnauwkeurigheid als essentieel onderdeel van het ontwerp
Voor een kunstwerk van deze omvang is kleur veel meer dan een esthetische keuze. De juiste tint bepaalt hoe het ontwerp zich verhoudt tot het gebouw, de omgeving en het licht.
Koninklijke Van Wijhe Verf werd daarom al in een vroeg stadium betrokken bij het project. In het kleurenlab werd samen met Vincent de Boer onderzocht hoe de kleuren uit de oorspronkelijke ontwerpen zo nauwkeurig mogelijk konden worden vertaald naar de gevel.
Op basis van de schetsen werden de kleuren zorgvuldig gemeten, beoordeeld en vertaald naar een uitvoerbaar kleurenpalet voor de gevel. Zo bleef de artistieke visie van Vincent de Boer ook op grote schaal behouden. Daarbij werd niet alleen gekeken naar de artistieke visie van de kunstenaar, maar ook naar de omgeving. Vanuit de buurt kwam nadrukkelijk de wens naar voren dat het kunstwerk kleurrijk mocht zijn, maar wel moest passen binnen het straatbeeld.
Door uitgebreide kleurproeven en afstemming ontstond een evenwichtig kleurenpalet dat het kunstwerk zijn eigen karakter geeft zonder de omgeving te domineren.
Bijzondere technieken voor een bijzonder resultaat
De uitvoering van de muurschildering werd verzorgd door Vincent de Boer en Hans Schuttebelt. Om de karakteristieke lijnen uit het ontwerp ook op deze enorme schaal overtuigend te kunnen schilderen, werd gebruikgemaakt van een bijzondere techniek.
Voor delen van het werk werden meerdere kwasten aan elkaar bevestigd. Hierdoor konden lange, vloeiende bewegingen in één keer worden aangebracht. Zo bleef de spontaniteit van het handschrift behouden, ondanks de afmetingen van de gevel. Het resultaat laat zien dat monumentale kunst en ambachtelijk vakwerk uitstekend samen kunnen gaan.
Kunst die gezien mag blijven worden
Bij een kunstwerk in de openbare ruimte spelen onderhoud en bescherming een belangrijke rol. Op advies van Wijzonol werd gewerkt met een verfsysteem bestaande uit onder meer Wijzonol Hechtgrond en Wijzoplex Mat.
Daarnaast wordt op de onderste drie meter van de gevel een antigraffiticoating aangebracht. Deze coating ondersteunt het reinigen van vervuiling en graffiti en draagt bij aan het behoud van de uitstraling van het ontwerp.
Foto’s: Robin Meyer
Samenwerking als succesfactor
De realisatie van de muurschildering laat zien wat mogelijk is wanneer verschillende partijen vanuit een gezamenlijke ambitie samenwerken. Gemeente Zwolle, woningcorporatie De Woonplaats, bureau STORM, buurtbewoners, kunstenaars en Koninklijke Van Wijhe Verf leverden ieder hun eigen bijdrage aan het project.
Die brede betrokkenheid zorgde niet alleen voor financiële ondersteuning, maar vooral voor een groot draagvlak binnen de omgeving. Tijdens de uitvoering leefde de buurt actief mee met de voortgang van het project en ontstonden er spontaan gesprekken tussen bewoners, bezoekers en betrokken organisaties.
De muurschildering sluit daarmee naadloos aan bij de culturele ambities van Zwolle, waarin ruimte wordt gemaakt voor beeldbepalende kunst op strategische locaties én voor kunst die dichtbij bewoners staat.
Een kunstwerk dat blijft verrassen
Waar ooit een anonieme gevel stond, bevindt zich nu een kunstwerk dat een nieuwe dimensie toevoegt aan de Schoolmeesterssteeg. Het abstracte ontwerp van Vincent de Boer geeft de Noorderflat een eigen identiteit en nodigt voorbijgangers uit om telkens opnieuw te kijken.
Juist doordat de muurschildering niet alles direct prijsgeeft, blijft zij boeien. Daarmee is het project veel meer geworden dan een verfraaiing van een gevel. Het laat zien hoe kunst, kleur en samenwerking kunnen bijdragen aan een sterkere verbinding tussen bewoners, architectuur en openbare ruimte. Een resultaat waar de buurt, de stad en alle betrokken partners trots op mogen zijn.
Ook een bijzonder project realiseren?
Of het nu gaat om monumentaal erfgoed, een beeldbepalend vastgoedproject of kunst in de openbare ruimte: Wijzonol ondersteunt projecten met technisch kleuradvies, specialistische kennis en hoogwaardige verfproducten.
T. 038 – 429 11 00
E. info@wijzonol.nl
Kies voor Wijzonol en ervaar het verschil in kwaliteit, kleur en vakmanschap
Wil jij jouw Wijzonol-project ook aanmelden als referentieproject? Stuur ons dan een mail.
